Lessen uit de antropologie [1]

om jouw digitale transformatie tot een succes te maken

door Emma Engbers en Kiki Collot d'Escury
juli 2021

‘Antropoloog gezocht’, een vacature die je in het bedrijfsleven niet snel zult tegenkomen. Want, wat is antropologie eigenlijk? En wat doet een antropoloog dan in het bedrijfsleven? Over de afgelopen jaren is er langzaam meer aandacht gekomen voor de toegevoegde waarde van antropologische inzichten in het bedrijfsleven. Een verandering waar wij als Organisatie antropologen graag aan bijdragen. In deze artikelen reeks delen wij onze ervaringen uit het bedrijfsleven en nemen wij jullie mee op onze ontdekkingsreis en zoektocht naar antwoorden op de vraag: hoe kunnen antropologische inzichten bijdragen aan het succesvol versnellen en digitalisering van het bedrijfsleven?

Les 1: Van strijd naar veranderkracht

Wat kunnen we leren van vredesmissies?

Van Somalia, Bosnia Herzegovina tot aan Irak en Afghanistan, sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog is de westerse wereld betrokken geweest bij verschillende oorlogen en wederopbouwmissies op andere grondgebieden. De reden en belangen van deze oorlogen liepen vaak uiteen. Wat de missies echter gemeen hadden was het doel om stabiliteit, vrede en vooruitgang in deze gebieden te brengen. Door verschillende aspecten van democratie te implementeren, hoopte de westerse wereld dit doel te bereiken. Keer op keer bleek echter dat niet de gehele lokale bevolking enthousiast reageerde op deze missies. Ondanks alle goede bedoelingen speelden er vaak ingewikkelde belangen van tribale politiek en cultuur. Dit leidde tot weerstand onder de lokale bevolking, waar de westerse missies maar geen volledige grip op konden krijgen. Wat kunnen we hier in het bedrijfsleven nou van leren?

Een nieuwe tool is niet de oplossing:

Van 2014 tot 2015 werd er bij een grote organisatie (meer dan 18.000 medewerkers), in de financiële sector, een nieuwe tool geïmplementeerd die ervoor moest zorgen dat medewerkers efficiënter zouden gaan samenwerken. Door het gebruik van deze tool zou het makkelijker moeten worden om online met de verschillende afdelingen samen te werken en kennis te delen. Daarbij was het uitgangspunt om alle informatie (zover toegestaan) openbaar te maken binnen het bedrijf. De gedachte was dat medewerkers zouden staan te springen om deze verandering. De nieuwe tool zou immers zorgen voor een nieuwe en efficiëntere manier van kennis delen. Een grote verbetering voor het bedrijf. Echter, evenals tijdens de wederopbouwmissies, bleek de praktijk hier weerbarstiger. Een jaar na de implementatie van de desbetreffende tool stond bijna alle informatie op afgesloten pagina’s. Sommige afdelingen hadden zelfs besloten dat de tool toch echt niet geschikt was voor hun werkzaamheden en gaven de voorkeur aan het bijhouden en rondmailen van Excel lijstjes. En dat is nog niet alles, want drie jaar later stond er alweer een nieuwe tool op de stoep; ‘deze tool zou namelijk ECHT zorgen voor een betere samenwerking’.

Nogal zonde van alle investeringen, toch? En gaat deze nieuwe tool nu wel alles oplossen? Was het simpelweg de keuze voor een verkeerde tool? Ongetwijfeld brengt deze nieuwe tool nieuwe snufjes met zich mee, en werkt deze tool weer net iets prettiger dan de vorige tool. De belangrijkste vraag blijft echter onbeantwoord. Want waarom werd de vorige tool zo slecht ontvangen? In onze haast om mee te bewegen met nieuwe technologische ontwikkelingen vergeten we vaak om even stil te staan, onszelf een spiegel voor te houden, en goed te kijken naar onze eigen organisatie. Welke verschillende overtuigingen, regels en omgangsvormen bestaan er binnen onze organisatie en hoe verhouden deze zich tot het gebruik van onze technologie? Kortom; wat zijn de sociale en politieke relaties tussen onze mensen en onze technologie?

Stap 1 is het kiezen van een digitale strategie die past bij jouw bedrijfscultuur:

Het idee is dat een digitale transformatie het werk voor werknemers makkelijker en beter maakt. Vaak wordt hierbij echter compleet voorbijgegaan aan de bestaande cultuur en de vraag of de bedachte oplossing wel bij deze cultuur past. Voor het bovengenoemde bedrijf had dit tot gevolg; een lang en slopend implementatietraject van een peperdure nieuwe tool. Met als eindresultaat een tool die gewoonweg niet paste bij het bedrijf en de mensen die deze tool zouden moeten gebruiken. Dit is ook wat we terugzien bij veel westerse wederopbouwmissies. Het doel is stabiliteit en vrede brengen, en de gekozen ‘tool’ is de westerse versie van democratie. Deze tool wordt vervolgens te pas en te onpas geïmplementeerd, zonder dat er goed gekeken wordt of dit wel past bij de lokale cultuur. Ondanks dat er bijvoorbeeld in Afghanistan wel degelijk geprobeerd is om de lokale machten van stamhoofden in te zetten voor de implementatie van democratie, waren de principes nog steeds gebaseerd op de westerse versie van democratie.

Dus welke les kunnen we hier nou van leren? Wees je als bedrijf bewust van jouw bedrijfscultuur en kies voor een digitale strategie die aansluit bij jouw bedrijfscultuur. Makkelijker gezegd dan gedaan natuurlijk, want hoe doe je dat dan? Daar kun je meer over lezen in ons volgende artikel.

Emma Engbers
Digitale Organisatie Antropoloog
06-5267 0070
Kiki Collot d'Escury
Senior Consultant Change Management
06-2511 2981

Geef een antwoord